Diğer yazılar

Küresel Hedefler. Ya da “17 Emir”

1 Ocak 2016, dünyamız için yepyeni bir dönemin başlangıcı olacak. 15 yıl sürecek olan yeni bir Küresel Kalkınma gündemi başlıyor. Kısaca Küresel Hedefler olarak adlandırılan bu 17 hedef, 2030 yılına gelindiğinde bambaşka bir dünya yaratmayı amaçlıyor.

skh yatayBundan 15 yıl önce dünya liderleri BM öncülüğünde dünyamızın temel kalkınma sorunlarının çözümünü odağına alan 8 hedefe imza atmışlardı. Binyıl Kalkınma Hedefleri (BKH) olarak adlandırılan bu hedefler aşırı yoksulluğu ve açlığı dünya üzerinden silmeyi, bireylerin sürdürülebilir bir yeryüzünde kuşaklar boyunca sağlıklı ve uzun yaşamalarını, iyi eğitim almalarını ve toplumsal cinsiyet eşitliğinin her alanda sağlanmasını odağına almıştı.

Binyıl Kalkınma Hedefleri dünyanın pek çok yerinde büyük ölçüde başarılı oldu. Son 15 yıl içinde dünya üzerinde yoksulluk ve açlık büyük oranda azaldı, eğitimde ve toplumsal cinsiyet eşitliğinde önemli ilerlemeler sağlandı. Düzenli olarak ilerlemelerin ülkeler bazında raporlandığı bu hedefler özellikle en az gelişmiş ülkeler açısından büyük bir motivasyon kaynağı oldu. Ancak elbette dünyadaki genel ekonomik konjonktürün, Çin, Hindistan, Brezilya, Türkiye gibi ülkelerin hızlı ekonomik büyümelerinin de bu iyileşmeye, Binyıl Kalkınma Hedeflerinden daha fazla katkısı olduğunu savunanlar da yok değil.

Ancak tüm hedefler, 15 yılda tamamen başarılamadı. Örneğin karbon salımlarının azaltılmasında dünyamız hala önemli bir ilerleme sağlayamadı. Türkiye gibi hızlı gelişen ülkelerin kalkınma ve iklim değişikliği arasında bir denge tutturması hala büyük bir güçlük olarak önümüzde duruyor. Gelişmiş ülkeler ve en az gelişmiş ülkeler arasında karbon salımları açısından adil bir dengenin kurulması gerekiyor. Yoksulluk ve açlık, ayrıca hayatın pek çok alanındaki eşitsizlikler, hala pek çok yerde dünyanın bir utancı olmaya devam ediyor.

Binyıl Kalkınma Hedefleri 2000 yılında kabul edilip 1 Ocak 2001’de yürürlüğe girdiğinde çok az kişinin bundan haberi olmuştu. Bu hedefler büyük oranda teknokratlar tarafından New York’taki BM genel merkezinin bodrum katında geliştirilmiş, zaman kısıtlaması, istenen düzeyde bir küresel istişare mekanizmasına izin vermemişti.

Bu sefer durum böyle olmadı. 2012 yılında düzenlenen Rio+20* konferansında, BKH’lerin devamında yeni bir 2015 sonrası kalkınma gündemi oluşturulması ve bunun çok daha kapsayıcı bir gündem olması tavsiye edildi. Hemen ardından da küresel bir istişare mekanizması başlatıldı. Türkiye dahil onlarca ülkeler milyonlarca insana ulaşıldı. Herkese 2030 yılında nasıl bir dünya istediği soruldu. Çevrimiçi anketlere tüm dünyadan 7 milyondan fazla birey katıldı. Türkiye’den Kadir Topbaş’ın da yer aldığı dünyadan pek çok önde gelen isim, sık sık bir araya gelerek yeni kalkınma gündeminin nasıl olması gerektiğini tartıştı. Hükümetler kendi kalkınma önceliklerini içeren raporları BM’ye sundular. Ve böylece ortaya 17 maddeden oluşan Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) çıkmış oldu.

Herkes için kolaylık olsun diye kısaca Küresel Hedefler dediğimiz bu hedefler, temelini 1992 yılındaki Rio Konferansı’ndan alıyor. Ayrıca sadece BM içindeki teknokratlar tarafından değil, tüm dünya tarafından uzun uzun tartışılan ve onaylanan ilk küresel belge de diyebiliriz bu hedeflere. Küresel Hedefler’in bir diğer farkı ise artık sadece gelişmekte olan ülkeleri değil, tüm dünyayı kapsaması. Yani artık ABD, İsveç, Norveç veya Japonya da bu hedeflerin bir parçası.

Peki neden 8 hedef birdenbire 17 hedefe çıktı? Binyıl Kalkınma Hedeflerinin listesini Küresel Hedefler ya da SKH ile karşılaştırdığınızda bunu daha rahat anlıyorsunuz. Kalkınmanın sonucu olmakla beraber aynı zamanda birer önkoşulu olarak da kabul edilen birçok yeni madde eklendi dünyamızın kalkınma gündemine. Bunlardan biri, örneğin 16 numaralı BKH. Yani, Barış ve Adalet. Bu hedefin alt maddelerinden biri bilgiye kamu erişiminin sağlanması ve temel özgürlüklerin korunmasını içeriyor. Yani ifade ve basın özgürlüğü dâhil tüm temel özgürlüklerin artık kalkınmanın önkoşulu olduğu tüm dünyaca kabul edilmiş oluyor ve bu alandaki ilerlemelerin her ülke tarafından raporlanması gerekecek.

Eşitsizlikler konusu da 10 numaralı SKH olarak Küresel Hedefler içinde yerini almış bulunuyor. Ülkeler arasında olduğu kadar, ülkelerin kendi içinde de hayatın her alanında, her bölgede, her cinsiyetten, genç veya yaşlı, engelli veya engelsiz tüm bireyler için var olan tüm eşitsizliklerin ortadan kaldırılması artık başlı başlına bir küresel kalkınma hedefi olarak tescillenmiş oldu.

Özel sektörün her bir Küresel Hedef konusunda neler yaptığını raporlamasının teşvik edilmesi ise bir diğer önemli konu. Özel sektörde bu alanda Türkiye’de önemli ilerlemeler olmakla beraber daha çok çabaya ihtiyaç duyulduğunu da vurgulamak gerekir son olarak.

ban

Ban Ki-moon: Binyıl Kalkınma Hedefleri yoksullukla mücadele alanında tarihin en başarılı küresel kampanyasıydı. 2015 sonrasında SKH sayesinde yoksulluğun ortadan kaldırılması, herkesi kucaklayan bir kalkınmanın sağlanması ve insan onuruna yakışır bir dünya inşa edilmesi için uluslararası topluluğun sorumluluğunu yerine getireceğinden eminim.

YENİ KÜRESEL HEDEFLER

 

  • Hedef 1. Yoksulluğun tüm biçimlerinin her yerde ortadan kaldırılması
  • Hedef 2. Açlığın sona erdirilmesi, gıda güvenliği ve daha iyi beslenme güvencesinin sağlanması; sürdürülebilir tarımın desteklenmesi
  • Hedef 3. Sağlıklı yaşamların güvence altına alınması ve her yaşta esenliğin desteklenmesi
  • Hedef 4. Kapsayıcı ve eşitlikçi, nitelikli eğitimin güvence altına alınması ve herkes için yaşam boyu öğrenimin desteklenmesi
  • Hedef 5. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması ve tüm kadınların ve kız çocuklarının güçlenmesi
  • Hedef 6. Herkes için suyun ve sıhhi koşulların erişilebilirliği ve sürdürülebilir yönetiminin güvence altına alınması
  • Hedef 7. Herkesin uygun fiyatlı, güvenilir, sürdürülebilir ve modern enerjiye erişiminin güvence altına alınması
  • Hedef 8. Kesintisiz, kapsayıcı ve sürdürülebilir ekonomik büyümenin, tam ve üretken istihdamın ve herkes için insana yakışır işlerin desteklenmesi
  • Hedef 9. Dayanıklı altyapıların inşası, kapsayıcı ve sürdürülebilir sanayileşmenin desteklenmesi ve yenilikçiliğin güçlendirilmesi
  • Hedef 10. Ülkeler içinde ve arasında eşitsizliklerin azaltılması
  • Hedef 11. Şehirlerin ve insan yerleşimlerinin kapsayıcı, güvenli, dayanıklı ve sürdürülebilir kılınması
  • Hedef 12. Sürdürülebilir tüketim ve üretim kalıplarının güvence altına alınması
  • Hedef 13. İklim değişikliği ve etkileri ile mücadele konusunda acilen eyleme geçilmesi
  • Hedef 14. Sürdürülebilir kalkınma için okyanuslar, denizler ve deniz kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı
  • Hedef 15. Karasal ekosistemlerin sürdürülebilir kullanımının korunması, geliştirilmesi ve desteklenmesi, ormanların sürdürülebilir yönetimi, çölleşme ile mücadele, karasal bozulmanın durdurulması ve iyileştirilmesi ve biyoçeşitlilik kaybının engellenmesi
  • Hedef 16. Sürdürülebilir kalkınma için barışçıl ve kapsayıcı toplumların desteklenmesi, herkes için adalete erişimin sağlanması ve her düzeyde etkili, hesap verebilir ve kapsayıcı kurumların inşası
  • Hedef 17. Uygulama araçlarının güçlendirilmesi ve Sürdürülebilir Kalkınma için Küresel Ortaklığın canlandırılması

BKH’LERİN BAŞARISI

  • Birinci hedef – Aşırı yoksulluk ve açlıkla mücadele – Tarihe yoksullukla mücadele alanındaki en başarılı kampanya olarak geçti. 1990-2015 yılları arasında aşırı yoksulluk sınırında yaşayan insan sayısı yarı yarıya azaltıldı.

 

  • İkinci hedef – herkesin en az ilköğretim eğitimi alması– BKH’lerin uygulanması sonucu alt Sahra bölgesinde okula kayıt oranı 2000 yılından bu yana yüzde 20 artı. Bu oran 1990-2000 yılları arasında yüzde 8’di. Dünya genelinde okula gitmeyen çocuk sayısı 2000 yılında 100 milyon iken BKH’ler sayesinde 2015 yılında 57 milyona düştü.

 

  • Üçüncü hedef – Kadın erkek eşitliği ve kadınların toplumdaki konumlarının güçlendirilmesi – Artık kadınlar dünya genelinde parlamentolarda daha fazla temsil ediliyorlar, tarım dışı istihdamda daha falza yer alıyorlar. Ayrıca eğitimde cinsiyet eşitliğinin sağlanmasına yönelik olarak da önemli ilerleme sağlanmış bulunuyor.

 

  • Dördüncü hedef – çocuk ölümlerinin azaltılması – BKH’ler en büyük başarıyı çocuk ölümlerinin azaltılması alanında sağladı. 1990-2015 yılları arasında bir yılda hayatını kaybeden beş yaş altı çocuk sayısı üç kattan fazla azaldı.

 

  • Beşinci hedef – anne sağlığının iyileştirilmesi – BKH’ler sayesinde artık daha fazla sayısıda kadın hamilelik ve sonrasında sağlık hizmetine erişebiliyor. Dünya genelinde hamilelik ya da doğum sırasında ölüm oranları neredeyse yarı yarıya azaldı. Günümüzde küresel ölçekte doğumların dörtte üçü sağlık çalışanlarının gözetiminde gerçekleşiyor.

 

  • Altıncı hedef – HIV/AIDS, sıtma ve diğer hastalıklarla mücadele –HIV/AIDS vakalarında yüzde 40 azalma, antiretroviral ilaçlara erişim sağlanması, sıtmadan ölüm oranlarındaki büyük düşüş, verem tedavisinde elde edilen başarı BKH’lerin hastalılarla mücadeledeyi mümkün kıldığını kanıtlıyor.

 

  • Yedinci hedef – çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması – BKH’ler sayesinde 1990’dan bu yana küresel nüfusun yüzde 90’dan fazlasının daha temiz içme suyuna erişimi sağlandı. Ozon tabakasının korunması çalışmaları sayesinde zararlı gazların üretimi engellendi.

 

  • Sekizinci hedef – kalkınma için küresel ortaklık oluşturulması – Gelişmiş ülkelerin verdiği resmi kalkınma yardımı 2000-2014 yılları arasında reel anlamda yüzde 66 arttı.

 

GÜNDEM 21 – RIO+20 BAĞLANTISI

*1992 yılında Rio’da düzenlenen Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı’nda, ekonomik büyüme, sosyal adalet ve çevrenin korunmasını temel alan Gündem21 adlı bir belge ortaya çıkmıştı. Rio+20 ise 2012 yılında, tüm bu alanlardaki 20 yıllık ilerlemenin ele alındığı bir izleme ve değerlendirme konferansıydı. Yeni Küresel Hedefler ise temelini küresel istişareler, BKH’lerden alınan dersler ve işte bu önemli belgeden alıyor.

 

SOSYAL MEDYADA İZLEYİN

  • Sosyal Fayda Zirvesi 2015 New York ve İstanbul buluşmaları yeni Kalkınma Hedeflerini odağına aldı. Ayrıca dünyada 100’ü aşkın ülkede düzenlendi. #2030Şimdi #2030Now
  • Herkesin Radyosu (Radio Everyone) #radioeveryone projesi, 17 hedefi 7 günde dünya üzerindeki 7 milyar kişiye anlatmayı hedefledi
  • Tell Everyone #telleveryone, Stephen Hawking de dâhil olmak üzere pek çok ünlü ismin destek verdiği bir bilgilendirme kampanyasıydı.
  • Küresel Hedefler’i daha yakından incelemek isterseniz #globalgoals #kureselhedefler etiketleri ile sosyal medyada kısa bir arama yapabilirsiniz.

 

İNTERNETTE İNCELEYİN

17 yeni Küresel Hedef ve bunların 169 alt başlığı hakkında daha ayrıntılı bilgi edinmek isterseniz:

Sosyal Fayda Zirvesi nedir diye merak ediyorsanız:

 

 

Ayrıca her bir 17 hedef için EN materyal:

http://www.globalgoals.org/resource-centre/

http://www.globalgoals.org/resource-centre/the-basics/ 

 

 

 

Reklamlar
Standart

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s