Yeni Ufuklar

Elektrikli Ev Aletleri Teknolojilerinde Enerji Verimliliği Araştırma Merkezi

Podcast 113

Bu bölümde elektrikli ev aletlerinde enerji verimliliği üzerine akademik araştırma yapılabilmesi için altyapı sağlanması, bilgi birikimi ve enerji verimliliği konusunda toplumsal bilince katkı sağlanmasını amaçlayan ve bu nedenle bir araştırma merkezinin kurulduğu bir projeden söz edeceğiz.

Faik Uyanık: Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Türkiye Temsilciliği’nin hazırladığı Yeni Ufuklar Programı ile karşınızdayız. Bu bölümde elektrikli ev aletlerinde enerji verimliliği üzerine akademik araştırma yapılabilmesi için altyapı sağlanması, bilgi birikimi ve enerji verimliliği konusunda toplumsal bilince katkı sağlanmasını amaçlayan ve bu nedenle bir araştırma merkezinin kurulduğu bir projeden söz edeceğiz. Ve konuğum da Ankara Üniversitesi’nden. Mühendislik Fakültesi, Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hakkı Gökhan İlk. Hoşgeldiniz.

Hakkı Gökhan İlk: Hoşbulduk, iyi günler.

Faik Uyanık: Şimdi Küresel Çevre Fonu’nun (GEF) finansal desteği ile süren bir proje. Başta ben belirteyim onu. GEF’in finansal desteği, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü tarafından Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ile beraberce yürütülen bir proje bu. İsmi de Türkiye’de Enerji Verimli Ürünlerin Piyasa Dönüşümü. 2014 senesinde üniversitelere yönelik olarak bir hibe programı başlatmıştı bu program. Biz de duyurduk. Bu hibe programıyla elektrikli ev aletlerinde enerji verimliliği konusunda 5 üniversite projesi desteklendi. Ve bunlardan biri sizin projeniz Ankara Üniversitesinden. Peki, Ankara Üniversitesi’nde ‘Ankara Ev Aletleri Teknolojilerinde Enerji Verimliliği Araştırma Merkezi’ isimli bir proje var. Projenizin tam ismi bu. Bunun amacı neydi? Fikir nasıl doğdu, biraz bundan bahsedebilir miyiz?

Hakkı Gökhan İlk: Evet, öncelikle herkese iyi günler diliyorum. Projemizin ana teması Ankara’da Ankara Üniversitesi bünyesinde bir enerji verimliliği laboratuarının kurulması, bu projemizin bilimsel ve akademik ayağını teşkil ediyor. Bu ayağın içinde, Birleşmiş Milletler’in de proje önerisinde, bizim yapmamızı gerektiren bir ders açılması gerekiyor. Bu ders lisans ya da lisansüstü açılabilirdi. Biz bunu lisans düzeyinde seçmeli bir ders olarak açmayı tercih ettik. Sadece elektrik elektronik mühendisliği bölümü öğrencileri için değil bu, Mühendislik Fakültesi’nin tüm öğrencileri için açılan bir ders. Dersin kodu ELE311. Enerji verimliliğine giriş dersi.

Faik Uyanık: Artık mühendislik öğrencileri bu dersi alıyorlar isterlerse, seçmeli bir ders olarak.

Hakkı Gökhan İlk: Bu dönemden itibaren, yani Eylül 2014 itibariyle, Güz dönemi itibariyle bu dersi açtık. Bu dersimiz 2 saat teorik, 2 saat uygulamalı. Uygulaması, biraz evvel bahsettiğim enerji verimliliği laboratuarında gerçekleşiyor. Dersin içeriği de mühendislere, dediğim gibi sadece elektronik mühendislerine değil tüm mühendislere, enerji verimliliğinin önemini, bilincini kazandırmak, gelecek kuşaklara enerji verimliliğinin önemi hakkında bilgi sahibi yapmak. Çünkü biliyorsunuz tasarımla cihazların enerji verimliliğinde duyarlı olması tüketim konusunda duyarlı olması sağlanabiliyor. Ve bu duyarlılığı gelecek kuşaklara aktarmak, özellikle bu konuda tasarım yapacak bilinçli mühendislerin yetiştirilmesini sağlamak aslında son derece önemli.

Faik Uyanık: Şimdi uzunca bir ismi vardı, başta söylemiştim. Ankara ev aletleri teknolojilerinde enerji verimliliği araştırma merkezi evatev.com diye de bir web sitesi açılmış bu merkezle alakalı. İsteyenler girip bakabilirler. 9 aylık bir projeydi. 2014’ün başında siz başladınız, Şubat ayında zannediyorum. Bu güne kadar projelerde neler yapıldı? Ekim ayında sonuçlandı çünkü proje. Hala da sonuçlarını almaya devam ediyorsunuz. Bu süreçten biraz bahseder misiniz?

Hakkı Gökhan İlk: Evet. Aslında 9 ay böyle bir proje için oldukça kısaydı. Dolayısıyla sonradan biz fazla taahhüt verdiğimizi fark ettik. Öncelikle laboratuarın kurulması gerçekten bizi açıkçası bunalttı diyeyim. Çünkü bir laboratuar kurduk ve laboratuar tabi doğal olarak izole bir ortamda. Testlerin ve deneylerin tekrar edilebilirliğini sağlamak açısından bu çok önemli. Bu laboratuarımızda ısı, ışık ve ses izolasyonu yapılmış durumda. Dolayısıyla deneyleri tekrar ettiğinizde farklı ortamlarda standartlara uygun bir biçimde deneylere uygun bir altyapı hazırladık. Ve daha sonra bu altyapıyı da kullanılmak üzere makine ve teçhizat parkımızı oluşturduk. Dolayısıyla ikinci kapsamda da bu makine ve teçhizatın temini konusunda biraz evvel bahsettiğimiz kurum ve kuruluşların katkılarıyla gerçekleşmiş olan enerji verimli ürünlerin piyasaya dönüşüm projesi kapsamında bize destek veren kurum ve kuruluşların desteğiyle bu makine ve teçhizat parkımızı tamamladık. Laboratuarımızı biz eylül ayından önce hazır hale getirmek durumundaydık ki çünkü biliyorsunuz eylül ayında biraz evvel bahsettiğim enerji verimliliği giriş dersine başladık.

Faik Uyanık: Enerji verimli ürünlerin piyasa dönüşümü ile ilgili bir projeden söz ediyoruz bu bölümde. #yeniufuklar etiketiyle bu bölüme ilişkin düşüncelerinizi ve katkılarınız bizlere iletmeniz mümkün, Twitter üzerinden. Ankara Üniversitesi’nden Hakkı Gökhan İlk ile beraberiz. Şimdi başta bahsettik ama biraz daha belki ayrıntılı girmemizde fayda olabilir. Merkezin kurulması önemli bir aşamaydı. Merkezin çalışmalarından biraz bahsedelim. Ne yapılıyor, ne yapılacak bu merkezde?

Hakkı Gökhan İlk: Şimdi tabi bu merkezi altyapıyı kurmak ve makine teçhizatı sağlamakla sadece gerek koşulları yerine getirdik. Ama bunun ötesinde tabi yapılması gereken çok fazla şey var. Nelerdir bunlar?Öncelikle ıslak grubu hariç, biliyorsunuz elektrikli ev aletlerinde ıslak grubu dediğimiz çamaşır makinesi, bulaşık makinesi gibi makine teçhizat var. Bu ıslak grubu hariç, aklınıza gelebilecek her türlü elektrikli ev aletinin enerji verimliliğini ölçebiliyoruz. Dolayısıyla, buzdolabı olabilir, aydınlatma grupları olabilir, ütü olabilir, çay kahve makinesi olabilir, aklınıza gelebilecek her türlü elektrikli ev aletinin standartlar kapsamında artı bizim kendi bilimsel üzerinde çalışma yaptığımız standartlarda yer almayan ama ölçülmesini gerektirdiğini düşündüğümüz ve performansında en az enerji verimliliği kadar önemli olduğunu düşündüğümüz bazı parametrelerin de testini yapabileceğimiz bir sensör diyelim, altyapısına sahibiz şuanda laboratuarımızda.

Faik Uyanık: Şimdi seçmeli dersten de biraz daha ayrıntılı bahsedelim. Üniversite’de okutulmaya başlandı dedik bu dönemden itibaren. Öğrencilere neler öğretiyoruz ve dünyada bunun yeri nerede? Gerçekten artık mühendislik fakültelerinde enerji verimliliği müfredata giriyor mu? Sizin gözleminiz nedir?

Hakkı Gökhan İlk: Biz aslında elektrik elektronik mühendisliği bölümlerinde geleneksel olarak enerji verimliliği konusunda çok fazla ders vermeyiz. Yani bu enerji verimliliği dersleri geleneksel olarak verilen dersler değildir açıkçası. Fakat son yıllarda özellikle biliyorsunuz sürdürülebilir enerji, temiz enerji, üretilen enerjinin tüketimi safhasında dikkatli bir şekilde harcanması ki buna işte enerji verimliliği olarak adlandırıyoruz. Enerji verimliliği bunlar çok popüler ve önemli konular olarak gündemde yerini alıyor. Dolayısıyla aslında bu proje kapsamında bizim böyle bir ders açmamıza vesile oldu. Bu ders tahmin ediyorum öyle ya da böyle açılacaktı. Ama mesela laboratuarı her daim bir sıkıntı olabilirdi maddi kaynak açısından olsun, projenin bu kadar hızlı gündeme geçirilmesi açısından olsun, bu açılardan çok faydalı olduğunu düşünüyorum açıkçası bu projenin.

Faik Uyanık: Tabii projeyi gerçekleştirirken sahayı gözlemlemek, piyasayı gözlemlemek ve alışkanlıkları gözlemlemek çok büyük bir önem taşıyor. Siz 5 kişilik bir ekiple bu projede yer aldınız. Ve bu proje ekibinizden Sn. Işıl Şirin Selçuk da bugün bizimle birlikte. Çok teşekkürler siz de katıldığınız için. Doktoranızı siz de aynı bölümde tamamlıyorsunuz. Türkiye’de tüketim tarafı nasıl? Gözleminiz neydi bu projeye hazırlanırken?

Işıl Şirin Selçuk: Evet. Türkiye’nin talep tarafına baktığımız zaman küçük ev aletlerini tüketen kısım hane halkları. Hane halklarını incelediğimiz zaman aslında en çok buzdolabının elektrik tüketimine neden olduğunu görmekteyiz. Tabi bunun pek çok nedeni var. Öncelikle hanelerin yaklaşık %98 ve 99’unda buzdolabı var. Dolayısıyla hemen hemen bütün evlerde buzdolabı var. Bunun yanı sıra buzdolabı sürekli çalışan bir ürün. Ve kapısı açılıp kapandıkça da tabiî ki bir elektrik enerji kaybına neden oluyor. Dolayısıyla da aslında buzdolabının bu anlamda çok önemli olduğunu görüyoruz. Fakat son dönemlerdeki trendlere baktığımız zaman aslında klima çok göze çarpıyor. 2000’li yılların başında hanelerin büyük bir kısmında klima yokken son yıllara geldikçe çok ciddi bir talep artışı olduğunu görüyoruz. Dolayısıyla bu ısıtma ve soğutma kısmında ciddi enerji verimliliği açısından fırsatlar ve dikkate alınması gereken olgular olduğunu düşünüyoruz.

Faik Uyanık: Özellikle buzdolabı, klima gibi cihazların daha fazla tükettiğini söyleyebiliriz. Ve bu gözlemlerden yola çıkarak sizde elbette projenizi geliştirdiniz. Ben tekrar hocaya dönmek istiyorum Prof. Dr. Hakkı Gökhan İlk’e soracağım. Projenin sonuna artık gelindi hocam. Sizce bu projeyle, yani Türkiye’de enerji verimli ürünlerin piyasa dönüşümü, genel projenin ismi, projeyle verilen hibelerin sizin çalışmalarınız üzerinde etkisi ne oldu?

Hakkı Gökhan İlk: Bence en önemli etken burada biliyorsunuz bu programa destek veren Küresel Çevre Fonu olsun, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü olsun, gerekse de UNDP Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı olsun, bunlar çok Türkiye’de gerçekten önemli kurum ve kuruluşlar. Dolayısıyla bizim bu projeyi bu önemli kurum ve kuruluşlarla yürütmemizin çok önemli olduğunu düşünüyorum. Biz bir şekilde bunu özel ya da kamu kaynaklarıyla bu laboratuarı gene kurabilirdik belki ama bu kadar etkili ve bu kadar ses getiren bir proje olmazdı diye düşünüyorum. Artı dediğim gibi bu projeler genelde akademik projeler, bilimsel projeler en az birkaç yıla yayılır. 9 ay içinde bu kadar çok işe bizim odaklanmamız zor olurdu. Bu açıdan da bu amaca hızlı bir şekilde hizmet ettiğini açıkçası düşünüyorum. Tabi projemizin, biraz evvel eksik kaldığını düşünüyorum, bir ayağı da sanayi ayağı. Biz burada enerji verimliliğini ölçerken bunu eğitim amaçlı kurduğumuz doğru. Fakat bunu standartlara uygun yaptığınız zaman özellikle küçük ve orta boyuttaki işletmelerle, büyük üreticilerin bu harf etiketlenmesi enerji etiketlemesi konusunda gelip bağımsız bir merkezde yani bizim merkezimizde ölçüm değerlendirme yapabilecekleri de bir gerçek. Dolayısıyla bir de projenin bence böyle bir somut ayağı var. Böylece üretim aşamasında, tasarım aşamasında diyeyim daha doğrusu, üretime geçmeden önceki tasarım aşamasında da bizim bilimsel ve akademik fikirlerimizden de eğer değerlendirmek isteyen olursa, faydalanmak isteyenler olursa laboratuarımız bu amaçla da açık.

Faik Uyanık: evatev.com üzerinden bilgi alınması mümkün. Tüketim kadar üretim tarafına da değinen bir merkez ve çalışmalarınız bu konuya da ağırlık veriyor. Elbette politika etkisi, enerji verimli ürünlerin piyasa dönüşümünün sağlanması için çok önemli. Karar alıcıların oradan çıkacak mesajlar da ulaşacaktır yerine diye tahmin ediyoruz. Son soru, çok güzel şu ana kadar anlattıklarınız fakat bunların sürdürülebilirliğinin sağlanması da önemli. Nasıl planlıyorsunuz, sonuçların devam etmesi ve daha iyi sonuçların gelmesini nasıl sağlayacaksınız?

Hakkı Gökhan İlk: Bence bu konuda en önemli olan bu dersin açılması diye düşünüyorum, enerji verimliliğine giriş dersinin. Çünkü mühendis arkadaşlarımıza biz sadece bilimsel ve mühendislik açısından bir takım bilgiler vermiyoruz. Burada sosyal, ekonomik ve kültürel önemini de veriyoruz enerji verimliliğinin çünkü eğer enerji verimli ürünler üzerine çalışılır, tasarımlar böyle yapılır ve bu ürünlerin tamamı teşvik edilirse en azından en basitinden karbon salınımına ciddi bir katkımız oluyor. Çevreye çok ciddi katkımız oluyor. Dolayısıyla bu aslında sadece elektrik elektronik mühendisliği açısından bakılmaması gereken bir olgu. Aslında bu hepimizin yaşadığı doğal ortamı, ekosistemi etkileyen bir olgu. Dolayısıyla ben bunun bu dersin devam ettiği sürece her dönem her güz dönemi açılacak bir ders. Bu gelecek kuşağa aktardığımızı bu bilgileri ve bundan sonraki mühendislerin bu konuda daha duyarlı olacağını düşünüyorum. Artı laboratuar, bölüm yerinde durduğu sürece orada duracaktır. Dolayısıyla burada ölçme ve değerlendirme yapmak isteyen kurum ve kuruluşlar, hatta şahıslar, gelip bizden bu laboratuarda faydalanabilirler. Dolayısıyla ben bunun geçici bir proje olduğunu düşünmüyorum. Bunun sürdürülebilir ve devam edeceğini açıkçası ciddi bir şekilde düşünüyorum.

Faik Uyanık: Türkiye gibi enerji kaynakları çok bol olmayan bir ülke için önemli bir merkez. Çok teşekkür ediyoruz programımıza katıldığınız için ve projenin başarıları için tebrik ederiz tekrar sizi.

Hakkı Gökhan İlk: Çok sağ olun, teşekkürler. İyi günler.

Faik Uyanık:Programımızın bu haftaki konuğu Prof. Dr. Hakkı Gökhan İlk’ti Ankara Üniversitesi’nden ve proje ekibinden Işıl Şirin Selçuk ile de konuştuk. Ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı UNDP Türkiye Temsilciliği’nin hazırladığı Yeni Ufuklar’ın bu haftalık da sonuna gelmiş oluyoruz. Programı Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyosu – Radyo İlef’de hazırladık. Programımıza İstanbul’da FM bandında ve internette Açık Radyo’dan, yayın ağımızdaki üniversite radyolarından, podcast formatında iTunes, Soundcloud, Tuneİn, Pure Connect ve Audioboo üzerinden, ayrıca tr.undp.org adresinden ulaşabilirsiniz. Sosyal medya üzerinde kullanıcı adımız undpturkiye. Tekrar görüşmek dileğiyle, hoşçakalın.

Konuklar:

Prof. Dr. Hakkı Gökhan İlk, Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölüm Başkanı

Işıl Şirin Selçuk, Ankara Üniversitesi

Standart

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s